Quảng cáo sản phẩm sâm Bố Chính đúng luật xoay quanh một nguyên tắc: sản phẩm được đăng ký là gì thì nói đúng như thế. Phần lớn sản phẩm từ sâm thổ hào là thực phẩm thường, nên được nói về nguồn gốc, cách làm, thành phần, vị, cách bảo quản, cách pha như một thức uống; không được nói chữa, trị, phòng bệnh, không được so với thuốc. Nếu là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ thì còn thêm thủ tục xác nhận nội dung quảng cáo và câu cảnh báo bắt buộc.
Căn cứ chính là Luật An toàn thực phẩm 2010, Luật Quảng cáo 2012 (đã sửa đổi, bản sửa đổi gần nhất được thông qua năm 2025 có thêm quy định về người có ảnh hưởng) và Nghị định 15/2018/NĐ-CP. Bài này nêu nguyên lý và các tình huống hay gặp của người bán sản phẩm sâm; điều khoản và mức xử phạt cụ thể bạn cần kiểm văn bản hiện hành.
Sản phẩm của bạn là gì trên giấy thì quảng cáo theo đúng cái đó
Trước khi viết một dòng giới thiệu, hãy mở bản tự công bố hoặc bản công bố của sản phẩm ra đọc lại. Ở đó ghi sản phẩm thuộc nhóm nào, thành phần ra sao, có công dụng nào được công bố hay không. Lời quảng cáo không được vượt khỏi những gì giấy tờ ghi nhận. Đây là chỗ nhiều cơ sở nhỏ vướng nhất: hồ sơ làm cho trà túi lọc như một thức uống thông thường, nhưng bài đăng trên mạng lại kể công dụng như một bài thuốc.
Luật cấm quảng cáo thực phẩm, phụ gia thực phẩm có nội dung gây hiểu nhầm là thuốc chữa bệnh. Thực phẩm thường không có "công dụng" theo nghĩa y học; bạn có thể giới thiệu đó là thức uống truyền thống, nguyên liệu nấu chè, nấu nước mát, nhưng không được hứa hẹn tác động lên bệnh tật hay một cơ quan cụ thể trong cơ thể.
Ranh giới thứ hai là sự thật. Mọi thông tin bạn đưa ra (trồng ở đâu, bao nhiêu năm tuổi, sấy bằng gì, không chất bảo quản) đều phải chứng minh được. "Củ trồng ba năm" mà hợp đồng thu mua chỉ ghi chung chung thì khi có tranh chấp, bạn không có gì để đưa ra. Quảng cáo sai sự thật cũng bị xử lý như quảng cáo vượt khung công dụng.
Những câu hay gặp khi bán sản phẩm sâm và cách nói lại
Bảng dưới gom các kiểu câu thường thấy trên mạng khi người ta bán sâm thổ hào. Cột cuối là gợi ý cách nói giữ được ý giới thiệu mà không vượt luật; bạn vẫn phải đối chiếu với hồ sơ sản phẩm của mình:
| Kiểu câu | Vì sao rủi ro | Cách nói lại |
|---|---|---|
| Chữa, trị, hết bệnh (mất ngủ, tiểu đường, gan nhiễm mỡ...) | Gây hiểu nhầm là thuốc chữa bệnh, bị cấm với thực phẩm | Giới thiệu là thức uống, nguyên liệu nấu món; không nhắc tên bệnh |
| Bổ hơn nhân sâm, thay được nhân sâm | So sánh không có căn cứ, hạ thấp sản phẩm khác | Nói sâm thổ hào là cây khác họ với nhân sâm, có vị nhạt, chất nhầy đặc trưng |
| Giải độc, thanh lọc cơ thể | Nói về tác dụng sinh lý không được công bố | Nói về cách người ta quen dùng: nấu nước mát mùa hè, nấu chè |
| Tăng sức đề kháng, tăng sinh lý | Chỉ được nói công dụng khi sản phẩm là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ đã công bố | Không nói; nếu muốn nói phải làm đúng thủ tục thực phẩm bảo vệ sức khoẻ |
| Bác sĩ khuyên dùng, chuyên gia đông y khuyên | Lợi dụng uy tín ngành y, thường bị cấm trong quảng cáo thực phẩm | Bỏ hẳn; dùng thông tin về quy trình làm, phiếu kiểm nghiệm |
| Hàng tiến vua, bí truyền | Thông tin lịch sử chưa chắc, dễ thành nói quá | Nói ngắn rằng cây gắn với vùng đất Bố Chính xưa; chi tiết dẫn sang nguồn chuyên về lịch sử |
| 100% nguyên chất, không chất bảo quản | Được nói nếu đúng, nhưng phải chứng minh được | Chỉ nói khi thành phần trên nhãn đúng như vậy và có phiếu kiểm nghiệm |
Một mẹo kiểm nhanh: đọc lại câu quảng cáo và tự hỏi "câu này có làm người bệnh nghĩ họ có thể bớt thuốc không". Nếu có, câu đó phải bỏ.
Những gì được nói và nên nói nhiều hơn
Bỏ hết chữ về công dụng không có nghĩa là hết chuyện để nói. Với sâm thổ hào, khách thật sự muốn biết những điều dưới đây, và đây cũng là thông tin làm họ tin bạn hơn:
- Nguồn củ: vùng trồng (theo tên tỉnh, xã sau sắp xếp), trồng hay thu mua, cách bạn chọn củ.
- Cách làm: thái dày mỏng thế nào, sấy hay phơi, vì sao lát có màu trắng ngà hay hơi sẫm.
- Đặc điểm cảm quan: vị nhạt, hơi ngọt, ngâm nước thì ra nhớt; đây là đặc trưng của cây chứ không phải lỗi.
- Cách dùng như thực phẩm: pha trà, nấu chè, nấu nước mát, ở mức mô tả quen dùng, không nêu liều.
- Bảo quản: nơi khô, đóng kín sau khi mở, dùng trong thời gian bao lâu sau khi mở túi.
- Hồ sơ chất lượng: sản phẩm đã tự công bố, kiểm nghiệm chỉ tiêu nào, cơ sở có giấy chứng nhận gì.
- Người làm: câu chuyện thật của cơ sở, gia đình, những người trồng cung cấp củ, kể trung thực, không dựng chuyện.
Nội dung kiểu này viết một lần dùng được cho website, sàn, cửa hàng và cộng tác viên. Nó cũng là thứ giúp sản phẩm của bạn khác hàng trôi nổi chỉ biết nói "bổ".
Thực phẩm bảo vệ sức khoẻ: thêm một lớp thủ tục trước khi quảng cáo
Nếu bạn muốn nói về tác dụng hỗ trợ của sản phẩm thì sản phẩm phải được đăng ký là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, với bản công bố được cơ quan y tế cấp giấy tiếp nhận. Theo Nghị định 15/2018, quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khoẻ phải được xác nhận nội dung trước khi đăng, và trong quảng cáo phải có câu "Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh", đọc rõ hoặc thể hiện rõ theo hình thức quy định.
Ngay cả khi đã là thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, nội dung quảng cáo cũng chỉ được nói đúng công dụng đã công bố, không phóng đại, không dùng hình ảnh, danh nghĩa của cơ sở y tế, nhân viên y tế. Mỗi lần đổi nội dung quảng cáo đáng kể có thể phải xin xác nhận lại.
Với cơ sở nhỏ, đi đường thực phẩm bảo vệ sức khoẻ là một quyết định lớn vì kéo theo điều kiện sản xuất đạt thực hành sản xuất tốt và hồ sơ phức tạp hơn. Nhiều cơ sở chọn giữ sản phẩm ở dạng thực phẩm thường và giới thiệu thật kỹ về nguồn gốc, cách làm. Đó là lựa chọn hợp lý, miễn là lời quảng cáo cũng giữ đúng khung thực phẩm thường.
Người có ảnh hưởng, KOL và cộng tác viên đăng bài
Họ nói sai, bạn cũng chịu. Theo nguyên lý của Luật Quảng cáo, người quảng cáo (chủ sản phẩm thuê quảng cáo) chịu trách nhiệm về nội dung quảng cáo sản phẩm của mình. Bản sửa đổi luật thông qua năm 2025 có thêm quy định riêng cho người có ảnh hưởng, như phải kiểm tra thông tin về sản phẩm và người thuê, phải cho người xem biết đó là nội dung quảng cáo. Bạn kiểm văn bản và hướng dẫn hiện hành trước khi ký.
Đưa kịch bản, không đưa "cứ nói tự nhiên". Người có ảnh hưởng quen nói cảm nhận cá nhân, và cảm nhận rất dễ trượt sang công dụng: "uống xong ngủ ngon hẳn". Hợp đồng nên kèm bộ thông tin chuẩn về sản phẩm, danh sách câu không được nói, và quyền của bạn được xem trước nội dung trước khi đăng.
Không thuê người đóng vai bác sĩ, dược sĩ. Áo blouse trắng, bối cảnh phòng khám, giới thiệu là "chuyên gia" khiến sản phẩm bị hiểu như thuốc. Đây là kiểu nội dung bị soi kỹ nhất.
Gắn nhãn quảng cáo rõ ràng. Bài do bạn trả tiền hoặc gửi quà để đăng thì nên được nói rõ là hợp tác, không giả làm lời khen tự nhiên của người dùng.
Giữ bản lưu. Lưu lại nội dung đã duyệt, ngày đăng, kênh đăng. Khi có người phản ánh, bạn biết bài nào đã nói gì và ai chịu trách nhiệm phần nào.
Lời khách hàng, đánh giá và hình ảnh minh hoạ
Đánh giá của khách thật là tài sản, nhưng chỉ khi nó thật. Tự viết đánh giá, nhờ người quen đánh giá năm sao cho sản phẩm họ chưa dùng, hay mua gói đánh giá trên sàn đều là hành vi gian dối với người tiêu dùng, và các sàn đều có cơ chế phát hiện, gỡ, phạt gian hàng.
Khi chia sẻ lại lời khách, bạn cũng phải lọc. Khách có quyền viết "uống thấy dễ ngủ", nhưng nếu bạn chụp lại đánh giá đó, phóng to, đặt làm ảnh quảng cáo thì câu đó trở thành lời quảng cáo của bạn. Chọn những đánh giá nói về vị, bao bì, giao hàng, thái độ phục vụ.
Với hình ảnh, quy tắc an toàn là ảnh thật của sản phẩm thật: lát sâm thật, gói trà thật, màu sắc không chỉnh quá tay. Mỹ phẩm từ chất nhầy sâm càng phải tránh ảnh trước – sau về da, vì dễ thành lời hứa trị mụn, trị nám, vốn không được nói với mỹ phẩm.
Quy trình duyệt nội dung trong một cơ sở nhỏ
Cơ sở nhỏ không có phòng pháp chế, nhưng vẫn có thể có một quy trình duyệt nội dung gọn, chạy được mỗi tuần:
- Viết một tệp thông tin chuẩn cho từng sản phẩm: nhóm sản phẩm, thành phần, quy cách, cách dùng như thực phẩm, bảo quản, hồ sơ chất lượng.
- Lập danh sách chữ không dùng: chữa, trị, khỏi, đặc trị, thay thuốc, bác sĩ khuyên, tên các bệnh, so sánh với nhân sâm và thuốc.
- Mọi bài đăng, kịch bản livestream, nội dung cộng tác viên đều đối chiếu với hai tệp trên trước khi lên.
- Một người trong cơ sở giữ quyền duyệt cuối, không để ai cũng tự đăng.
- Lưu bản đã duyệt cùng ngày đăng.
- Mỗi quý đọc lại các bài cũ còn treo trên mạng, gỡ bài lỗi thời hoặc có câu chưa ổn.
Quy trình này tốn vài giờ mỗi tháng, ít hơn nhiều so với thời gian giải trình khi một bài đăng bị phản ánh.
Khi cơ sở lớn lên và có thêm người làm nội dung, đừng bỏ bước duyệt cuối vì "đã quen". Người mới vào thường học cách viết từ những bài đang chạy trên mạng của người khác, và đó chính là nơi đầy những câu vượt luật về công dụng. Hãy cho người mới đọc tệp thông tin chuẩn và danh sách chữ không dùng ngay từ ngày đầu.
Câu hỏi thường gặp
Có được viết sâm Bố Chính "mát gan", "giải nhiệt" không?
Hai cụm này nói về tác dụng lên cơ thể, nên với sản phẩm là thực phẩm thường thì rủi ro. Cách an toàn hơn là mô tả thói quen dùng: người ta quen nấu nước mát, nấu chè với sâm Bố Chính vào mùa nóng. Bạn mô tả cách dùng của món, không hứa tác động lên một cơ quan.
Đăng lại bài báo nói về sâm Bố Chính có bị coi là quảng cáo không?
Nếu bạn đăng lại bài viết đó trên trang bán hàng, kèm sản phẩm và giá, thì người xem hiểu đó là thông tin để bán, và nội dung bài trở thành một phần lời giới thiệu của bạn. Bài báo nói về công dụng thì bạn không nên đưa lên trang bán thực phẩm thường.
Thuê người có ảnh hưởng nói sai, cơ sở có bị liên đới không?
Có thể. Theo nguyên lý Luật Quảng cáo, chủ sản phẩm thuê quảng cáo chịu trách nhiệm về nội dung quảng cáo sản phẩm của mình, còn bản sửa đổi năm 2025 đặt thêm nghĩa vụ cho người có ảnh hưởng. Vì vậy hợp đồng nên có kịch bản, quyền duyệt trước và điều khoản xử lý khi họ nói vượt nội dung.
Ghi "sản phẩm OCOP" trong quảng cáo có được không?
Được, nếu sản phẩm đúng là đã được công nhận và còn hiệu lực, ghi đúng số sao và đúng sản phẩm được công nhận. Không được dùng chứng nhận của một sản phẩm cho sản phẩm khác cùng cơ sở, cũng không được ghi khi chứng nhận đã hết hạn.
Quảng cáo trên trang cá nhân có phải theo luật quảng cáo không?
Nội dung giới thiệu sản phẩm để bán, đăng ở đâu cũng là thông tin quảng cáo, kể cả trang cá nhân hay nhóm kín. Nền tảng mạng xã hội còn có chính sách quảng cáo thực phẩm riêng. Đừng nghĩ trang cá nhân là vùng được nói tự do hơn.
Mỹ phẩm từ chất nhầy sâm được quảng cáo những gì?
Mỹ phẩm chỉ được nói những tác dụng thuộc phạm vi mỹ phẩm như làm sạch, dưỡng ẩm, làm mềm, theo đúng hồ sơ công bố. Không nói trị mụn, trị nám, chữa viêm da vì đó là tác dụng điều trị. Ảnh trước và sau về da cũng nên tránh.