Trà sâm thổ hào túi lọc chỉ gồm sâm, hoặc sâm phối với thảo mộc thông dụng, và không ghi công dụng với sức khoẻ, thì là thực phẩm thường đã qua chế biến, bao gói sẵn. Với loại này, cơ sở tự công bố sản phẩm theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP: lập bản tự công bố theo mẫu, kèm phiếu kiểm nghiệm còn hạn 12 tháng, công khai bản công bố và nộp một bản cho cơ quan tiếp nhận do Uỷ ban nhân dân tỉnh chỉ định. Xong bước đó là được sản xuất, kinh doanh, không phải chờ cấp giấy.
Nghe thì ngắn, nhưng hồ sơ trà sâm hay vấp ở ba chỗ: xếp nhầm nhóm sản phẩm, phiếu kiểm nghiệm không khớp thành phần thật, và nhãn dự kiến ghi những chữ khiến sản phẩm trông như thuốc. Bài này đi từng bước cho đúng một dạng hàng là trà túi lọc. Cách nghiền, phối trộn và đóng túi ở xưởng đã có ở các trang chuyên về chế biến; chỉ tiêu kiểm nghiệm chi tiết có bài riêng trong mục kiểm nghiệm của trang này.
Trà sâm túi lọc thuộc nhóm hàng nào trong hồ sơ
Câu hỏi đầu tiên không phải là nộp ở đâu, mà là sản phẩm của bạn là cái gì. Trong cách gọi thông thường, "trà" là chè, tức lá cây Camellia sinensis. Trà sâm thổ hào phần lớn không có lá chè, nên về bản chất là trà thảo mộc hay đồ uống dạng túi lọc từ thực vật. Khi điền bản tự công bố, bạn đặt tên sản phẩm cho đúng bản chất, chẳng hạn trà thảo mộc sâm Bố Chính túi lọc, và ghi đầy đủ thành phần. Nếu công thức có thêm lá chè xanh, bạn ghi rõ phần chè, vì nhóm hàng và chỉ tiêu tham chiếu có thể khác.
Ranh giới thứ hai là giữa thực phẩm thường và thực phẩm bảo vệ sức khoẻ. Chừng nào nhãn và lời giới thiệu chỉ nói về nguyên liệu, vị, cách pha, thì trà sâm vẫn là thực phẩm thường. Khi bạn muốn ghi những câu như hỗ trợ ngủ ngon, hỗ trợ tiêu hoá, mát gan, sản phẩm đã bước sang vùng thực phẩm bảo vệ sức khoẻ, phải đăng ký bản công bố tại Bộ Y tế và sản xuất ở cơ sở đạt GMP. Với một cơ sở nhỏ mới làm, giữ trà ở nhóm thực phẩm thường là lựa chọn thực tế.
Ranh giới thứ ba là với dược liệu. Lát sâm khô bán như vị thuốc cho nhà thuốc đông y là câu chuyện của ngành dược, không phải trà. Trà túi lọc bán cho người tiêu dùng pha uống hằng ngày thì nằm trong khung an toàn thực phẩm. Bạn nên quyết từ đầu sản phẩm thuộc khung nào và giữ nhất quán từ tên gọi, nhãn, tới cách bán.
Hồ sơ tự công bố trà sâm túi lọc gồm những gì
Theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP, hồ sơ tự công bố của một sản phẩm sản xuất trong nước khá gọn. Với trà sâm túi lọc, bạn chuẩn bị theo thứ tự sau và giữ một bộ bản gốc tại cơ sở:
- Bản tự công bố sản phẩm theo mẫu ban hành kèm nghị định: thông tin tổ chức, cá nhân; tên sản phẩm; thành phần; thời hạn sử dụng; quy cách bao gói và chất liệu bao bì; tên và địa chỉ cơ sở sản xuất; mẫu nhãn hoặc nhãn dự kiến; yêu cầu an toàn thực phẩm mà sản phẩm đáp ứng.
- Phiếu kết quả kiểm nghiệm an toàn thực phẩm của chính sản phẩm đó, còn trong 12 tháng tính tới ngày nộp, do phòng kiểm nghiệm được chỉ định hoặc phòng được công nhận theo ISO/IEC 17025 cấp.
- Mẫu nhãn đúng như sẽ in, kể cả mặt sau, để cơ quan tiếp nhận và chính bạn đối chiếu nội dung với bản công bố.
- Giấy tờ pháp lý của cơ sở mà bạn nên kèm hoặc sẵn sàng xuất trình: đăng ký hộ kinh doanh hay doanh nghiệp, giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc căn cứ thuộc diện được miễn.
- Bản dịch tiếng Việt có công chứng nếu có tài liệu bằng tiếng nước ngoài, chẳng hạn bao bì nhập khẩu có thông số in bằng tiếng Anh.
Mẫu biểu và thành phần hồ sơ có thể đã được điều chỉnh bởi văn bản sửa đổi sau năm 2018. Trước khi nộp, bạn tải mẫu đang dùng từ cơ quan tiếp nhận ở tỉnh mình hoặc hỏi trực tiếp, thay vì dùng một mẫu cũ chép từ nơi khác.
Điền bản tự công bố cho trà sâm: những ô hay viết sai
Ô tên sản phẩm nên khớp hoàn toàn với tên in trên hộp. Nhiều cơ sở đặt tên thương mại dài trên bao bì nhưng điền một tên ngắn khác vào bản công bố, đến lúc đoàn kiểm tra đối chiếu thì hai bên không trùng. Bạn có thể dùng tên thương mại, miễn tên đó xuất hiện nguyên văn ở cả hai nơi, và không chứa chữ gợi công dụng chữa bệnh.
Ô thành phần phải ghi theo thứ tự khối lượng giảm dần và ghi đủ mọi nguyên liệu đi vào túi. Trà sâm phối gừng, cỏ ngọt hay hoa cúc thì cả ba phải có mặt. Nếu bạn ghi tỷ lệ sâm, con số đó cần có căn cứ từ công thức và sổ pha trộn, vì người mua và cơ quan kiểm tra đều có quyền hỏi. Ô thời hạn sử dụng nên dựa trên thử nghiệm của chính cơ sở chứ không chép từ sản phẩm khác; cách xác định hạn dùng có bài riêng trong mục phát triển sản phẩm.
Ô quy cách và chất liệu bao bì hay bị bỏ trống. Trà túi lọc có ít nhất ba lớp vật liệu: giấy lọc, túi hay phong bì ngoài, và hộp. Lớp tiếp xúc trực tiếp với trà phải là vật liệu dùng cho thực phẩm, có công bố của nhà cung cấp. Bạn xin nhà cung cấp giấy lọc và túi bản công bố hoặc giấy tờ tương đương, lưu cùng hồ sơ. Ô yêu cầu an toàn ghi theo đúng các chỉ tiêu đã có trong phiếu kiểm nghiệm, không thêm chỉ tiêu mà phiếu không có.
Nộp hồ sơ ở đâu và sau khi nộp thì làm gì
Trình tự sau khi hoàn tất hồ sơ tóm lược trong bảng dưới. Tên cơ quan tiếp nhận khác nhau giữa các tỉnh, và từ tháng 7/2025, khi cả nước còn 34 tỉnh, thành và bỏ cấp huyện, một số đầu mối đã đổi tên hoặc gộp lại.
| Bước | Việc cần làm | Ghi chú cho cơ sở nhỏ |
|---|---|---|
| 1. Công khai | Đăng bản tự công bố trên trang thông tin của cơ sở, phương tiện thông tin đại chúng hoặc niêm yết tại trụ sở | Hộ kinh doanh không có trang web vẫn có thể niêm yết tại trụ sở |
| 2. Nộp một bản | Gửi trực tiếp, qua bưu điện hoặc qua hệ thống dịch vụ công trực tuyến tới cơ quan tiếp nhận do UBND tỉnh chỉ định | Hỏi trước nơi tiếp nhận nhóm trà thảo mộc ở tỉnh mình |
| 3. Sản xuất, kinh doanh | Được làm ngay sau khi tự công bố, không chờ giấy xác nhận | Giữ biên nhận hoặc bằng chứng đã nộp trong hồ sơ cơ sở |
| 4. Theo dõi | Cơ quan tiếp nhận đăng tên cơ sở và sản phẩm lên trang của họ, có thể hậu kiểm sau đó | Lưu bản gốc hồ sơ, nhãn thật và mẫu lưu theo lô |
Điểm hay bị hiểu nhầm là chữ "được làm ngay". Tự công bố chuyển trách nhiệm sang chính cơ sở: bạn tự cam kết sản phẩm an toàn đúng như hồ sơ. Vì thế cơ quan tiếp nhận không duyệt trước nội dung, nhưng khi hậu kiểm thấy sai thì cơ sở chịu hậu quả. Hồ sơ cẩu thả không bị trả lại ngay không có nghĩa là đã ổn.
Nhãn trà sâm: những chữ làm hồ sơ hỏng
Chữ chỉ công dụng chữa bệnh. Trị mất ngủ, hạ huyết áp, giải độc gan, bổ thận, tăng sinh lý là những chữ thực phẩm thường không được ghi. Ghi vào nhãn của trà túi lọc là tự đặt sản phẩm vào thế vi phạm, dù hồ sơ được tiếp nhận.
Chữ so sánh với nhân sâm hay thuốc. Câu như "quý như nhân sâm", "thay thuốc bổ" tạo ấn tượng về tác dụng mà không có căn cứ. Sâm thổ hào là loài khác hẳn nhân sâm, và trà của nó nên được giới thiệu bằng chính nó: nguồn củ, vị, cách pha.
Chữ tuyệt đối không có căn cứ. "Nguyên chất 100%" khi có phối gừng hay cỏ ngọt là sai ngay trên giấy. "Không chất bảo quản" chỉ nên ghi khi thật sự không dùng và bạn chứng minh được qua công thức, sổ pha trộn.
Tên vùng không đúng. Ghi "sâm Quảng Bình" hay "sâm Huế" trên sản phẩm đóng gói từ củ mua nơi khác dễ thành ghi sai xuất xứ. Sau sáp nhập 7/2025, Quảng Bình đã thuộc tỉnh Quảng Trị, nên phần địa chỉ cơ sở sản xuất phải theo tên đơn vị hành chính mới.
Thiếu dòng bắt buộc. Ngày sản xuất, hạn sử dụng, định lượng, hướng dẫn bảo quản và tên đơn vị chịu trách nhiệm là các dòng hay sót trên hộp trà làm thủ công. Mỗi dòng có quy định riêng theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hoá và văn bản sửa đổi.
Danh sách soát trước khi bấm nộp
Trước khi gửi hồ sơ trà sâm túi lọc, bạn ngồi soát một lượt với bản in hồ sơ, phiếu kiểm nghiệm và hộp trà mẫu đặt cạnh nhau. Mỗi dòng dưới đây đều là chỗ đã làm nhiều cơ sở phải sửa lại:
- Tên sản phẩm trong bản công bố, phiếu kiểm nghiệm và nhãn trùng nhau từng chữ.
- Thành phần trên phiếu kiểm nghiệm mô tả đúng mẫu đã gửi, gồm cả nguyên liệu phối.
- Phiếu kiểm nghiệm có ngày cấp chưa quá 12 tháng tính tới ngày nộp và do đúng loại phòng thử nghiệm cấp.
- Các chỉ tiêu ghi trong ô yêu cầu an toàn đều có trên phiếu, không thừa không thiếu.
- Thời hạn sử dụng trong bản công bố khớp với nhãn và có số liệu thử của cơ sở làm căn cứ.
- Địa chỉ cơ sở theo tên phường, xã và tỉnh, thành mới sau 7/2025.
- Nhãn không có chữ công dụng chữa bệnh, không so với thuốc, không tuyệt đối hoá.
- Giấy tờ bao bì tiếp xúc trực tiếp của nhà cung cấp đã có trong tập lưu.
Hồ sơ của trà túi lọc là hồ sơ dễ nhất trong các dạng sản phẩm sâm, nên đây là nơi phù hợp để cơ sở nhỏ tập làm cho đúng. Làm chuẩn từ hộp trà đầu tiên, các dạng sau như bột, mứt hay nước sâm đóng chai chỉ còn là thêm phần riêng của chúng. Mọi số hiệu văn bản ở đây là để bạn tra cứu; hãy kiểm văn bản hiện hành trước khi nộp.
Câu hỏi thường gặp
Hộ kinh doanh có được tự công bố trà sâm túi lọc không?
Được. Nghị định 15/2018/NĐ-CP áp dụng cho tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm, trong đó có hộ kinh doanh. Điều kiện là sản phẩm thuộc diện tự công bố, có phiếu kiểm nghiệm hợp lệ và cơ sở đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm theo quy định hiện hành.
Trà sâm túi lọc phối thêm cỏ ngọt có làm hồ sơ khác đi không?
Hồ sơ vẫn đi đường tự công bố, nhưng thành phần phải ghi cỏ ngọt hoặc chất tạo ngọt đã dùng. Nếu dùng chiết xuất steviol glycoside thì đó là phụ gia, phải nằm trong danh mục được phép và đúng mức dùng; bạn kiểm thông tư hiện hành về phụ gia thực phẩm.
Một hộp trà có nhiều cỡ 20 túi và 50 túi thì công bố một lần hay hai lần?
Thường cùng thành phần, cùng nhóm sản phẩm thì một bản công bố có thể ghi nhiều quy cách đóng gói. Tuy vậy mỗi quy cách vẫn cần nhãn đầy đủ. Bạn hỏi cơ quan tiếp nhận ở tỉnh mình để biết cách họ đang áp dụng.
Có bắt buộc công bố trên báo hay trang web không?
Nghị định cho phép nhiều cách công khai: phương tiện thông tin đại chúng, trang thông tin điện tử của cơ sở, hoặc niêm yết tại trụ sở. Cơ sở nhỏ có thể chọn niêm yết, miễn là có thật và giữ được bằng chứng như ảnh chụp kèm ngày.
Thuê cơ sở khác đóng túi thì ai đứng tên tự công bố?
Thường là bên đưa sản phẩm ra thị trường dưới tên mình, nhưng nhãn phải ghi đúng cơ sở sản xuất thực tế và đơn vị chịu trách nhiệm. Hai bên nên ghi rõ trong hợp đồng gia công ai lập hồ sơ, ai giữ phiếu kiểm nghiệm và ai chịu trách nhiệm khi hậu kiểm.
Trà sâm đã tự công bố có cần kiểm nghiệm lại hằng năm không?
Sau khi công bố, cơ sở vẫn phải bảo đảm sản phẩm đúng như hồ sơ suốt thời gian lưu hành. Kiểm nghiệm định kỳ là cách chứng minh điều đó khi bị kiểm tra. Tần suất cụ thể bạn tự đặt theo rủi ro và theo yêu cầu của khách sỉ, đối chiếu quy định hiện hành.