Nhãn chai rượu sâm Bố Chính phải có đủ nội dung bắt buộc của nhãn hàng hoá theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP (đã sửa đổi bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP), trong đó với đồ uống có cồn có hàm lượng etanol, cộng thêm nội dung cảnh báo theo pháp luật về phòng, chống tác hại của rượu, bia và tem rượu dán theo quy định. Nhãn không được ghi công dụng chữa bệnh, bồi bổ hay bất cứ điều gì khuyến khích uống rượu.
Bài này giúp cơ sở đã có giấy phép sản xuất rượu thiết kế nhãn đúng ngay từ lần in đầu. Mỗi nội dung dưới đây được nêu theo nguyên lý; câu chữ cảnh báo chính xác, cỡ chữ tối thiểu và các trường hợp ngoại lệ bạn kiểm lại văn bản hiện hành, vì nhóm quy định về rượu được sửa nhiều lần trong mấy năm gần đây.
Nhãn rượu sâm phải có những nội dung nào?
Bảng dưới gom nội dung thường bắt buộc trên nhãn đồ uống có cồn và cách áp dụng cho chai rượu sâm Bố Chính:
| Nội dung | Ghi thế nào cho rượu sâm | Lưu ý hay sai |
|---|---|---|
| Tên sản phẩm | Tên thể hiện đúng bản chất, ví dụ rượu ngâm sâm Bố Chính | Không đặt tên gợi công dụng chữa bệnh |
| Tổ chức chịu trách nhiệm | Tên, địa chỉ cơ sở sản xuất hoặc bên đứng tên | Gia công thì ghi đúng vai của từng bên |
| Định lượng | Thể tích thực trong chai | Thể tích chai không phải thể tích rượu |
| Hàm lượng etanol | Độ cồn của thành phẩm | Đo sau khi ngâm, không lấy độ cồn rượu nền |
| Thành phần | Rượu nền, sâm Bố Chính và nguyên liệu khác nếu có | Sâm có trong tên thì ghi định lượng sâm |
| Ngày sản xuất, mã lô | Theo ngày chiết chai và mã lô nội bộ | Mã lô phải lần ra được sổ lô |
| Hướng dẫn bảo quản, cảnh báo | Bảo quản, cặn tự nhiên, cảnh báo rượu bia | Thiếu câu cảnh báo theo luật |
| Xuất xứ | Sản xuất tại Việt Nam | Không ghi tên vùng gây hiểu nhầm chỉ dẫn địa lý |
Về hạn sử dụng, quy định nhãn có cách xử lý riêng cho một số đồ uống có cồn; cơ sở nên kiểm phụ lục của nghị định về nhãn để biết chai rượu sâm của mình có phải ghi hạn sử dụng hay không, và nếu ghi thì căn cứ vào đâu. Với rượu ngâm củ có cặn và chất nhầy, nhiều cơ sở chọn ghi khuyến nghị dùng trong một thời gian nhất định kể từ khi mở nắp.
Khi chữ "sâm" nằm trong tên sản phẩm
Quy định về nhãn có nguyên tắc: khi một thành phần được nhấn mạnh ngay trong tên hàng hoá, nhãn phải ghi định lượng của thành phần đó. Với rượu sâm Bố Chính, chữ "sâm" nằm trong tên, nên bạn cần ghi lượng sâm tính theo đơn vị phù hợp, ví dụ gam củ tươi hoặc gam lát khô trên mỗi lít, hoặc tỷ lệ phần trăm theo cách quy định cho phép. Điều này bảo vệ khách khỏi những chai ghi rượu sâm nhưng chỉ có vài lát mỏng.
Lượng ghi trên nhãn phải khớp với công thức chuẩn và sổ lô. Nếu cơ sở bán hai dòng, một dòng nhiều củ, một dòng ít củ, hai nhãn phải khác số, không dùng chung một mẫu nhãn rồi chỉ đổi màu.
Cũng cần cẩn trọng với từ "sâm" khi đứng một mình. Khách Việt nghe chữ sâm thường nghĩ tới nhân sâm hay sâm Ngọc Linh, vốn là những cây khác hẳn. Ghi rõ tên sâm Bố Chính, hoặc sâm thổ hào kèm tên khoa học Abelmoschus sagittifolius ở phần thành phần, giúp tránh hiểu nhầm và tránh bị coi là gây nhầm lẫn về bản chất sản phẩm.
Cảnh báo theo Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia
Luật nào đặt ra yêu cầu này. Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019 và văn bản hướng dẫn quy định nhiều nghĩa vụ với người sản xuất, trong đó có việc in nội dung cảnh báo trên nhãn. Câu chữ cụ thể, vị trí và cỡ chữ theo văn bản hướng dẫn, bạn nên chép đúng từ văn bản, không tự diễn đạt lại.
Nội dung thường gặp. Các cảnh báo thường xoay quanh việc không dành cho người chưa đủ tuổi, đã uống rượu bia thì không lái xe, phụ nữ mang thai không nên uống. Bạn đối chiếu danh sách đúng của văn bản đang có hiệu lực.
Đặt ở đâu trên chai. Cảnh báo phải dễ đọc, không bị che bởi tem, dây buộc hay hộp ngoài. Chai có hộp quà thì cả hộp và chai đều nên mang cảnh báo, vì khách có thể bỏ hộp.
Đừng làm mờ cảnh báo bằng thiết kế. Nhãn rượu đặc sản hay dùng nền tối, chữ thư pháp, chữ nhũ. Câu cảnh báo in chữ nhũ mảnh trên nền đen trông đẹp nhưng gần như không đọc được; cơ quan kiểm tra có thể coi là không đạt yêu cầu dễ đọc.
Những chữ không nên có trên nhãn và khi giới thiệu
Chai rượu sâm hay bị kéo về phía quảng cáo sức khoẻ vì chữ sâm. Các cụm sau dễ vi phạm quy định về nhãn, quảng cáo, và pháp luật về rượu, bia:
- "Rượu bổ", "rượu thuốc", "rượu tráng dương", "bồi bổ khí huyết" và các cụm tương tự.
- Bất cứ tên bệnh nào: đau lưng, mất ngủ, tiểu đường, xương khớp.
- "Uống mỗi ngày một chén cho khoẻ" hay mọi lời khuyến khích uống thường xuyên.
- So sánh với nhân sâm, sâm Ngọc Linh theo kiểu "rẻ mà bổ như".
- Hình ảnh gắn rượu với thể thao, lái xe, thành công, sức mạnh tình dục.
- Lời dành cho trẻ vị thành niên, phụ nữ mang thai, hoặc ảnh người trẻ uống rượu.
Điều được viết là thông tin mô tả: rượu nền gì, độ cồn bao nhiêu, ngâm củ tươi hay lát khô, ngâm bao lâu, màu và mùi ra sao, nên bảo quản thế nào. Câu chuyện về vùng trồng sâm, về cách cơ sở chọn củ cũng hợp lệ nếu trung thực và không trượt sang hứa hẹn sức khoẻ.
Quảng cáo và bán rượu sâm: giới hạn cần biết trước
Theo pháp luật về quảng cáo và pháp luật về phòng, chống tác hại của rượu, bia, rượu có độ cồn từ 15 độ trở lên không được quảng cáo. Phần lớn rượu ngâm sâm có độ cồn cao hơn mức này, nên cơ sở không thể chạy quảng cáo cho chai rượu sâm như với trà hay bột sâm. Đăng bài giới thiệu sản phẩm trên trang của cơ sở cũng nên được cân nhắc dưới góc này; ranh giới giữa thông tin sản phẩm và quảng cáo bạn hỏi thêm người hiểu luật.
Về bán hàng, luật cấm bán rượu cho người chưa đủ 18 tuổi, và có quy định riêng cho việc bán qua phương thức thương mại điện tử. Nếu bán online, cơ sở cần cách xác nhận người mua đủ tuổi và người giao hàng không giao cho trẻ em. Điều kiện chi tiết với kênh trực tuyến bạn kiểm văn bản hướng dẫn hiện hành.
Một hệ quả thực tế: rượu sâm khó là sản phẩm kéo khách cho cơ sở. Nó phù hợp hơn làm mặt hàng bổ sung trong hộp quà hay ở cửa hàng có giấy phép bán rượu, còn việc giới thiệu thương hiệu nên dựa vào các dòng không chứa cồn.
Tem rượu: dán ở đâu và quản lý ra sao
Rượu sản xuất trong nước để bán ở thị trường nội địa phải dán tem rượu theo hướng dẫn của Bộ Tài chính. Tem là công cụ quản lý của nhà nước, giúp phân biệt rượu có nguồn gốc hợp lệ với rượu trôi nổi, và cũng là thứ khách hàng ngày càng hay nhìn khi chọn chai rượu làm quà. Cơ sở cần nắm ba việc: đăng ký nhu cầu và nhận tem ở đâu, dán tem vào vị trí nào trên chai, và báo cáo số tem đã dùng, hỏng, mất theo kỳ.
Về vị trí, tem thường được dán ở chỗ mở nắp hoặc nơi dễ thấy, sao cho mở chai thì tem rách. Khi thiết kế chai và nhãn, nên chừa khoảng trống cho tem ngay từ đầu, tránh tình trạng dán tem đè lên câu cảnh báo hay lên định lượng. Chai có nút bần buộc dây trang trí cần thử dán tem trên mẫu thật để chắc tem bám và không bị dây che.
Về quản lý, tem có giá trị như hoá đơn: mất tem, dán sai, tem hỏng đều phải ghi nhận và báo cáo. Một cuốn sổ tem riêng, ghi số tem nhận, số đã dán theo từng lô, số hỏng, giúp khớp số liệu khi báo cáo. Các mốc và mẫu báo cáo bạn kiểm theo hướng dẫn hiện hành của cơ quan thuế.
Chai nhỏ, chai quà và chai gửi đi xa
Không phải chai nào cũng có đủ chỗ cho nhãn đầy đủ. Một số tình huống hay gặp và hướng xử lý:
- Chai nhỏ dung tích thấp: diện tích nhãn hạn chế, quy định về nhãn có cách xử lý riêng cho bao bì nhỏ; kiểm xem nội dung nào được ghi ở tài liệu kèm theo, nội dung nào bắt buộc trên chai.
- Bộ quà nhiều chai: mỗi chai vẫn là một đơn vị hàng hoá, cần nhãn và tem riêng; hộp chỉ là bao bì ngoài.
- Chai thuỷ tinh tạo hình, khắc chữ: chữ khắc nổi khó đọc, không nên dùng để thể hiện nội dung bắt buộc như độ cồn hay cảnh báo.
- Gửi rượu cho khách ở tỉnh khác: chai vẫn phải mang đủ nhãn và tem; đơn vị vận chuyển có thể có quy định riêng về hàng có cồn, cần hỏi trước.
- Gửi rượu ra nước ngoài: mỗi nước có yêu cầu nhãn và giấy phép nhập khẩu riêng cho đồ uống có cồn; nhãn tiếng Việt không đủ. Phần này thuộc chuyên mục xuất khẩu của trang.
Với chai làm quà doanh nghiệp, khách đôi khi muốn in tên công ty lên nhãn. Có thể in thêm trên hộp hoặc thẻ treo, nhưng không được che hay thay thế nội dung bắt buộc trên nhãn chai.
Kiểm nhãn trước khi in số lượng lớn
Một lần in nhãn sai có thể khiến cả lô hàng phải dán đè hoặc huỷ. Quy trình kiểm ngắn trước khi duyệt in:
- In thử nhãn đúng kích thước thật, dán lên chai thật, xem chữ nhỏ nhất có đọc được bằng mắt thường không.
- Đối chiếu từng nội dung với danh mục bắt buộc của nghị định về nhãn và văn bản về cảnh báo rượu bia.
- So độ cồn, thể tích, định lượng sâm với phiếu kiểm nghiệm và công thức chuẩn.
- Rà toàn bộ chữ trên nhãn, hộp, tờ gấp kèm theo, tìm tên bệnh và chữ gợi công dụng.
- Chừa vị trí dán tem rượu không che nội dung bắt buộc.
- Nhờ một người ngoài cơ sở đọc nhãn và kể lại sản phẩm là gì; nếu họ nghĩ là thuốc, nhãn đang sai hướng.
Lưu bản nhãn đã duyệt kèm ngày duyệt và người duyệt. Khi luật đổi hoặc công thức đổi, bạn biết bản nào đang lưu hành và cần sửa phần nào.
Câu hỏi thường gặp
Nhãn rượu sâm có bắt buộc ghi hạn sử dụng không?
Quy định về nhãn có cách xử lý riêng cho một số đồ uống có cồn, nên câu trả lời phụ thuộc vào văn bản hiện hành và loại sản phẩm. Bạn kiểm phụ lục nghị định về nhãn. Dù không bắt buộc, ghi khuyến nghị dùng sau khi mở nắp vẫn có ích cho rượu ngâm củ.
Có được in hình củ sâm và cây sâm trên nhãn rượu không?
Hình củ, hoa, lá sâm Bố Chính để minh hoạ nguyên liệu là hợp lý nếu sản phẩm thật sự có sâm. Tránh hình gợi công dụng như người khoẻ mạnh, cơ bắp, hình y học. Hình phải đúng loài, không dùng ảnh nhân sâm để minh hoạ sâm Bố Chính.
Rượu sâm bán trong hộp quà thì nhãn đặt ở hộp hay ở chai?
Chai là đơn vị hàng hoá bán ra nên chai phải mang nhãn đầy đủ và tem. Hộp ngoài nên lặp lại các nội dung chính và cảnh báo, vì khách thường nhìn hộp khi mua. Không nên để chai trơn và chỉ in thông tin trên hộp.
Có được ghi rượu sâm Bố Chính Quảng Trị trên nhãn không?
Ghi nơi sản xuất là thông tin thật thì được. Nhưng nếu một tên vùng đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý hay nhãn hiệu tập thể cho sản phẩm nào đó, việc dùng tên vùng cần đáp ứng điều kiện của chủ sở hữu. Kiểm tại cơ quan sở hữu trí tuệ trước khi đưa tên vùng vào tên sản phẩm.
Cơ sở đăng bài giới thiệu rượu sâm trên trang của mình có bị tính là quảng cáo không?
Ranh giới giữa thông tin sản phẩm và quảng cáo phụ thuộc cách viết và cách phát tán. Với rượu từ 15 độ trở lên vốn bị cấm quảng cáo, nên thận trọng: không chạy quảng cáo trả tiền, không dùng lời mời uống, chỉ mô tả đúng sản phẩm. Hỏi người hiểu luật nếu định làm chiến dịch.